dar

1.
sif.
1. Ensiz (enli ziddi). Dar küçə. Dar yol. Dar keçid. Dar dərə. – Küçə dar olmağına görə ulaq güc ilə keçirdi. Ç.. Diyar kişi dar bir cığırla sola tərəf buruldu. Ə. M.. Dar dəmir yolu – yaxın məsafələrə çəkilən və yerli əhəmiyyəti olan, relsləri bir-birinə yaxın dəmir yolu. Bütün mədənlərə tramvay və dar dəmir yolu çəkilmişdir.
2. Çox sıx, sıxıcı, tarım. Dar köynək. Dar şalvar. Dar ayaqqabı.
3. Kiçik, balaca. Biri deyir: – Azca dardır yerimiz; Nə olsun, genişdir ürəklərimiz. M. R.. Əslinə baxsan, bu dar həyətdə nə günəşli bir yer, nə də tamaşalı bir şey vardı. Ə. Ə..
4. məc. Əhatəsi geniş olmayan; məhdud, birtərəfli. Dar düşüncə. Dar elmi sahə.
5. məc. Çox az, çox məhdud, qeyri-kafi, yaxud namünasib. Vaxt çox dar idi. // Eyni mənada bəzən «bu dar vaxtı, bu dar vaxtda» tərkib şəklində işlənir. Birdən qapı döyülür, molla öz-özünə hirslənir ki, yenə görəsən kimdi bu dar vaxtı gəlib çıxdı. M. N. lətif. <Xanımnaz:> Bu dar vaxtı sən getmə. Qaranlıqdır, sən dayan, mən gedim. C. C.. Ancaq indi, bu dar vaxtda söhbət açmağı lazım bilmədi. M. C..
◊ Dar ayaqda – çətin zamanda, çətin vəziyyətə düşəndə. Dar ayaqda kömək etmək. Dar ayaqda imdada çatmaq. Dar etmək (bəzən «başına» sözü ilə) – dözülməz etmək, məşəqqətli etmək. Evi başına dar etmək. Dünyanı başına dar etmək. Dar gün – həyatın çox çətin, çox ağır, böhranlı, məhrumiyyətlərlə dolu vaxtı. Yarı görmək istəyir; Ürəyim bu dar gündə. (Bayatı). Aygün alıb çağasını bağrına basır; Analara təsəllidir dar gündə övlad. S. V.. Vətənin dar günündə atıldın ön səngərə; On yara aldınsa da, uf demədin bir kərə. S. Rüst.. Dar kəsilmək – bax dar olmaq. Bir qıy vursam, bu gün dünya düşmənlərə dar kəsilər. S. V.. Dar olmaq – dözülməz olmaq. Dara düşmək – 1) maddi cəhətdən ağır vəziyyətə düşmək, sıxıntı çəkmək, yoxsul hala düşmək; 2) çətin vəziyyətə düşmək, işi çətinə düşmək. Tanrı, yaman gündə düşmüşük dara; Bizə özün kömək ol, aman, aman! «Koroğlu». Oğul, harda dara düşsən, arxalan hünərinə; Sən ölümü bir an belə gətirmə gözlərinə. S. V.. Dara qısnamaq – bərkə çəkmək, sıxışdırmaq, çətin və çıxılmaz vəziyyətə salmaq. Bəy Nabatoğlunu bərk dara qısnamış, onun gözünün ağı-qarası bircə qızını evinə qulluqçu istəyirdi. S. R.. Dara salmaq – bax dara qısnamaq. Darda qalmaq (olmaq) – çətin vəziyyətə düşmək, çətinlik çəkmək, ehtiyac içində olmaq. Qalsan da zillətdə, qalsan da darda; Bağlan azadlığa, azad zəhmətə. M. R.. O heç vaxt sənin darda qalmağına razı olmaz. M. Hüs.. Dardan çıxmaq – ağır və çətin vəziyyətdən, məhrumiyyətdən qurtarmaq.
2.
is. <fars.> Edama məhkum olunanları asmaq üçün dikəldilən dirək; dar ağacı. Dar ağacını da təpənin üstündə qurublar. «Koroğlu». <Konsul:> Bu dar ağacları şahənşah hökumətinin əmri ilə qurulmuşdur. M. S. O.. Dar ağacından asmaq dara çəkmək – dar ağacından asmaq yolu ilə edam etmək. Belə zaman hara, qoç iyid hara? Mərdləri çəkirlər namərdlər dara. «Koroğlu». Xan . . deyirdi: – Üç gün qızıl quşlarıma ət verməyin; Zamanı da dara çəkin. Ç..
3.
is. <ər.> klas. Əsil mənası «ev», «məskən», «məhəl», «məkan» olub, klassik ədəbiyyatda bir sıra tərkiblərdə işlənir. Dari-bəqa din. – o dünya, axirət. Daribəqayə rehlət etmək (buyurmaq) tənt. köhn. – ölmək, vəfat etmək. Bu iki yüz müəllimlərdən bu anəcən bir neçəsi dari-bəqayə rehlət edib. F. K.. Qəhvəni içən tək ağa dari-bəqayə rehlət buyurdu. Ə. H.. Dari-fəna din. – yaşadığımız dünya. Dari-şəfa – müalicə evi, şəfa verən yer. . . . dar <fars.> Bəzi isimlərin axırına gətirilərək onlara müxtəlif məna verən şəkilçi; məs.: evdar, əməkdar, mülkədar, binəkdar, məhsuldar və s.

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Look at other dictionaries:

  • DAR 1 — Role Civil training aircraft National origin Bulgaria Manufacturer …   Wikipedia

  • DAR 10 — Role Light bomber and reconnaissance Manufacturer Darzhavna Aeroplanna Rabotilnica First flight …   Wikipedia

  • DAR 6 — Role Training biplane Manufacturer DAR Designer Zevtan Lazarov First flight 1930s Primary user Bulgarian Air Force The DAR 6 was a 1930s Bulgarian two seat biplane basic or advanced training aircraft. The DAR 6 was designed by Zevtan Lazarov …   Wikipedia

  • DAR 4 — Role Airliner Manufacturer DAR First flight 1930 …   Wikipedia

  • DAR — can refer to:An organization: * Daughters of the American Revolution * DAR Aircraft, a Bulgarian aircraft manufacturer * [http://www.dar.bam.de/ Deutscher Akkreditierungs Rat] , German Accreditation CouncilA place: * Dar es Salaam (a local… …   Wikipedia

  • Dar — may refer to: Dar, Azerbaijan, a village Dar es Salaam (a local abbreviation) Dar (tribe), a Kashmiri tribe in India and Pakistan Dar, Russian title of Vladimir Nabokov s book The Gift Dar, a character in the 1982 fantasy movie The Beastmaster… …   Wikipedia

  • DAR-10 — DAR 10 …   Deutsch Wikipedia

  • Dar Re Mi — Sire Singspiel Grandsire In The Wings Dam Darara Sex Mare Foaled 2005 Country …   Wikipedia

  • Dar — Als Abkürzung steht DAR für: Drshawnata Aeroplanna Rabotilniza, die staatliche Luftfahrtindustrie Bulgariens bis zum Ende des Zweiten Weltkrieges In dieser Bedeutung ist es in DAR 10 Teil einer Flugzeugbezeichnung Dar es Salaam Airport im IATA… …   Deutsch Wikipedia

  • DAR — Als Abkürzung steht DAR für: Darschawna Aeroplanna Rabotilniza, die staatliche Luftfahrtindustrie Bulgariens bis zum Ende des Zweiten Weltkrieges Flughafen Dar es Salaam in Tansania (IATA Flughafencode) Daughters of the American Revolution, eine… …   Deutsch Wikipedia

  • Dar'a — arabisch ‏درعا‎, DMG Darʿā Dar a …   Deutsch Wikipedia

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.